Wie het breed heeft… Thuis bij Sophia en Wytze

Door Marjan Brouwer

 

Op 17 juni komt de slotvrouwe van het Martenahuis in Franeker, Sophia van Vervou, weer thuis! En ze brengt haar kersverse echtgenoot Wytze van Cammingha mee. In hun mooiste, meest modieuze kleren laten ze zien dat zij een machtig en rijk koppel zijn. De twee manshoge huwelijksportretten door Frieslands beste zeventiende-eeuwse schilder Wybrand de Geest zullen de muren van het Martenahuis tooien. Als vanouds!

 

Deze bijzondere gebeurtenis grijpt Museum Martena aan om te laten zien wie deze mensen zijn: beide uit een oud Fries geslacht, rijk, geleerd en niet vies van pronkje. Sophia is de achterkleindochter en erfgenaam van de omstreden ridder Hessel van Martena, die in 1500 het Martenahuis bouwt. Wytze komt van Ameland, een in die tijd vrijwel onafhankelijk ministaatje in bezit van de Cammingha’s. Sophia is protestant, Wytze katholiek. Sophia is negentien jaar ten tijde van het huwelijk, Wytze is veertig. Sophia’s moeder is trouwens al getrouwd met Wytzes broer Pieter, haar tweede huwelijk. Dus moeder en dochter zijn ook schoonzussen. Het lijkt daarom een wat wonderlijke combinatie, Sophia en Wytze. Maar beiden zijn puissant rijk en geld zoekt geld. En liefde is tenslotte waar de geldbuidel hangt.

Wytze van CamminghaSophia van Vervou

Portretten van Wytze van Cammingha en Sophia (Saepck) van Vervou door Wybrand de Geest, olieverf op doek, 1634 en 1632.

 

En dat die geldbuidel goed gevuld is, moge duidelijk zijn. Sophia draagt een blauwe glanzende rok, met zilver- en goudgalon bestikt. Het blauw komt terug in Wytzes kousen. Haar poffende mouwen zijn zwaar van het goud en haar borststuk is hevig met goud geborduurd. Ze is behangen met juwelen en gouden kettingen en haar kraag is ook volgens de laatste mode. Wytzes kraag doet niet voor de hare onder met de drie rijtjes kant. Zijn broek is onderaan bestrikt met overdadig zilverkant. De degen op de tafel is in een geborduurde schede gestoken en ligt daar niet voor niks: het onderstreept zijn adellijke afkomst. Op zijn schoenen zitten enorme rozetten. Struikel niet over je rozetten, of je ego, Wytze!

 

Als Wytzes broer Pieter in 1638 sterft, wordt Wytze vrijheer van Ameland. Sophia moet haar geliefde Martenahuis verlaten om in het Camminghaslot op Ameland te gaan wonen. Maar drie jaar later overlijdt Wytze. Sophia erft geld en het eiland, maar ook een hoop ruzie met de Cammingha’s over die erfenis. Ze hertrouwt een paar jaar later met Joachim Andreae, hoogleraar aan de Franeker universiteit. Kinderen krijgt ze niet, maar wel wordt er gesmoesd dat ze een affaire heeft met een collega van haar man.

 

Nog onwetend van dit alles zijn Sophia en Wytze geschilderd ter gelegenheid van hun huwelijk in 1632. Wybrand de Geest is Frieslands beste en meest succesvolle schilder en bovendien aangetrouwde familie van Rembrandt. Is het bij Rembrandt dat hij het idee krijgt om het paar als vorsten en ten voeten uit te schilderen, zoals Rembrandt deed met de fameuze portretten van Maarten Soolmans en Oopjen Coppit? Nee, want het portret van Sophia is gedateerd 1632 en daarmee twee jaar ouder dan Maarten en Oopjens portretten. Maar zij staan in dezelfde traditie. Sophia en Wytze zijn de Friese Maarten en Oopjen.

 

‘Wie het breed heeft… Thuis bij Sophia en Wytze’ van 17 juni t/m 5 november 2017 in Museum Martena, Franeker.

 

Bekijk de video's en foto's van de opening van de tentoonstelling!

Klik hier om de foto's van de opening in de beeldbank te bekijken!

 

VRIENDEN WORDEN

Word vriend van Amelander Historie! U ontvangt iedere maand onze historiekrant en krijgt een gratis e-book cadeau! 
 
 

Free Tours op Ameland - Ontdek het eiland met een rondleiding door Hollum en NesStichting Amelander Musea organiseert Free Tours in Hollum en Nes. Deze openbare rondleidingen zijn de leukste introductie tot de cultuurhistorie van Ameland.

Op pad met een echte Ameland kenner, die de deelnemers trakteert op boeiende verhalen en bijzondere weetjes over Ameland tijdens een bijzondere wandeling door het dorp Hollum of het dorp Nes.

Het betreft een Free Tour waarbij de deelnemers achteraf zelf bepalen wat ze er voor over hebben en betalen dit aan de gids.

Wanneer: De maand juli.

Elke dinsdag om 13.00 en 15.00 uur in Hollum en elke woensdag om 13.00 en 15.00 uur in Nes.
In Hollum is de start bij Museum Sorgdrager en in Nes bij de Clemenskerk. 

Vrienden worden van stichting 'De Ouwe Pôlle'

Steun onze stichting 'De Ouwe Pôlle' als vriend. Vanaf 18,50 euro ontvangt u 3 x per jaar het blad 'De Pôllepraat' en steunt u onze activiteiten en musea! Met uw bijdrage maken we ons sterk voor de Amelander cultuurhistorie en erfgoed!

Meer van de Ouwe Pôlle:

NIEUW: Een extra dikke Pôllepraat over de bevrijding van Ameland in 1945!

In Nederland vieren we op 5 mei Bevrijdingsdag. Dit jaar is het 75 jaar geleden dat Nederland werd bevrijd. Wist u dat de Pôllepraat over de bevrijding van AmelandWaddeneilanden veel later zijn bevrijd? Ameland pas op 3 juni 1945. De Pôllepraat van juni 2020 is een themanummer over de bevrijding van Ameland. Waarom duurde de bevrijding zolang? En hoe verliep die op het eiland? En hoe kijken de oudere Amelanders hierop terug? In dit extra dikke nummer worden die vragen beantwoord aan de hand van bijzondere verhalen:

  • Het zeemansleven van Harmen Wijnberg
  • De belevenissen van verzetsstrijder dominee Jansen uit Ballum
  • Een kroniek van de bevrijding (volg de bevrijding van Ameland van dag tot dag)
  • Interviews met Amelanders over de oorlog en de bevrijding
  • Tientallen unieke foto’s van de oorlog en bevrijding op Ameland

En meer artikelen over Ameland, museumnieuws en activiteiten van stichting ‘De Ouwe Pôlle’.

De Pôllepraat is het donateursblad van de cultuurhistorische 'De Ouwe Pôlle'. Deze stichting bestaat sinds 1957 en heeft drie musea op Ameland: Museum Sorgdrager, Museum Swartwoude en het Bunkermuseum. Donateurs ontvangen drie keer per jaar de Pôllepraat met prachtige verhalen over het eiland en de bewoners. De Pôllepraat is voor 5 euro verkrijgbaar bij boekhandel Van den Brink in Nes, De Hoge Stoep in Hollum en bij de musea Sorgdrager en Swartwoude. 

<<< Vanaf 12,50 ontvangt u drie keer per jaar de Pôllepraat en steunt u onze stichting. Meld u nu aan! >>>