Universiteit Antwerpen start onderzoek naar gebrandschilderde ramen van Ameland

In het voorjaar werd op een veiling in Amiens (Frankrijk) twee originele gebrandschilderde ramen uit 1679 van de hervormde kerk in Hollum geveild. Inmiddels zijn die ramen gekocht en worden ze onderzocht door de Antwerpse professor Joost Caen en Kees Berserik. Caen is een prominente glas-in-looddeskundige en begeleidde eerder de restauratie van een origineel gebrandschilderd raam van Ameland. Berserik is auteur van een meerdelig standaardwerk over glas-in-loodramen in de Lage Landen. Caen en Berserik hebben het plan gevat een diepgaande studie naar de gebrandschilderde ramen te doen.

 

Gebrandschilderde ramen van de hervormde kerk in Hollum uit 1679 verkocht op een veiling in Amiens.

Deze twee ramen werden op een veiling in Amiens aangeboden

 

Bij de twee verworven ramen van de veiling vallen een aantal zaken op. Zo staat in de onderschriften dat de ramen niet in 1679 maar in 1680 gebrand zijn. Dit betekent dat deze twee ramen een nalevering zijn en later dan de andere ramen in de hervormde kerk in Hollum werden geplaatst. Verder vertonen de ramen de kenmerken van een Nesser en Ballumer raampje. Opvallend zijn de moriaan en het steigerend paard die als middelste ruitjes zijn geplaatst. Die horen eigenlijk als cartouches bovenin het raam te zitten. Deze ruitjes zeggen wat over het beroep van de persoon wiens naam in het onderschrift wordt vermeld. Zou de moriaan naar een café of schip verwijzen? En staat het steigerend paard symbool voor een paardenfokker? Ameland was tot in de negentiende eeuw beroemd vanwege een eigen paardenras. In Ballum was dan ook een koninklijke paardenstoeterij gevestigd van waaruit veel paarden werden verhandeld. Natuurlijk zou het paard ook symbool voor een schip kunnen staan of was het raam van de opzichter van de paarden van de Cammingha’s. Dat blijft vooralsnog ongewis. Tot slot kwamen de huismerken alleen op Hollumer ramen voor. Zouden de later geleverde ramen van Ballum en Nes ook een huismerk hebben gehad? 

 

Een eerste beschouwing van professor Caen levert de voorlopige conclusie op dat de ramen een bijzonder samenraapsel van meer dan twee ramen zijn. In allebei de panelen zijn het bovenste en het middelste gedeelte van drie ruitjes eigenlijk alle vier een boven-deel. Verder staan de twee rijen met de huismerken onderste boven. Ook de andere originele ramen zijn uit verschillende ruitjes samengesteld. De ruitjes zijn in het verleden dus verkeerd herplaatst.

 

Uiteindelijk moet het onderzoek ertoe leiden een helder beeld te verwerven van het ontstaan en het latere wedervaren van de glasramen. Belangrijke aandacht zal gaan naar de ‚mutilaties’ die sommige panelen hebben ondergaan in (vermoedelijk) de achttiende eeuw, wanneer het pronken met een eigen familiewapen in een strenger wordend protestants klimaat niet langer werd getolereerd. Naar verwachting worden de resultaten van het onderzoek in 2018 gepubliceerd. 

 

 

Twee gebrandschilderde ramen uit Hollum gekocht op een veiling
 

VRIENDEN WORDEN

Word vriend van Amelander Historie! U ontvangt iedere maand onze historiekrant en krijgt een gratis e-book cadeau! 
 
 

Free Tours op Ameland - Ontdek het eiland met een rondleiding door Hollum en NesStichting Amelander Musea organiseert Free Tours in Hollum en Nes. Deze openbare rondleidingen zijn de leukste introductie tot de cultuurhistorie van Ameland.

Op pad met een echte Ameland kenner, die de deelnemers trakteert op boeiende verhalen en bijzondere weetjes over Ameland tijdens een bijzondere wandeling door het dorp Hollum of het dorp Nes.

Het betreft een Free Tour waarbij de deelnemers achteraf zelf bepalen wat ze er voor over hebben en betalen dit aan de gids.

Wanneer: De maand juli.

Elke dinsdag om 13.00 en 15.00 uur in Hollum en elke woensdag om 13.00 en 15.00 uur in Nes.
In Hollum is de start bij Museum Sorgdrager en in Nes bij de Clemenskerk. 

Vrienden worden van stichting 'De Ouwe Pôlle'

Steun onze stichting 'De Ouwe Pôlle' als vriend. Vanaf 18,50 euro ontvangt u 3 x per jaar het blad 'De Pôllepraat' en steunt u onze activiteiten en musea! Met uw bijdrage maken we ons sterk voor de Amelander cultuurhistorie en erfgoed!

Meer van de Ouwe Pôlle:

NIEUW: Een extra dikke Pôllepraat over de bevrijding van Ameland in 1945!

In Nederland vieren we op 5 mei Bevrijdingsdag. Dit jaar is het 75 jaar geleden dat Nederland werd bevrijd. Wist u dat de Pôllepraat over de bevrijding van AmelandWaddeneilanden veel later zijn bevrijd? Ameland pas op 3 juni 1945. De Pôllepraat van juni 2020 is een themanummer over de bevrijding van Ameland. Waarom duurde de bevrijding zolang? En hoe verliep die op het eiland? En hoe kijken de oudere Amelanders hierop terug? In dit extra dikke nummer worden die vragen beantwoord aan de hand van bijzondere verhalen:

  • Het zeemansleven van Harmen Wijnberg
  • De belevenissen van verzetsstrijder dominee Jansen uit Ballum
  • Een kroniek van de bevrijding (volg de bevrijding van Ameland van dag tot dag)
  • Interviews met Amelanders over de oorlog en de bevrijding
  • Tientallen unieke foto’s van de oorlog en bevrijding op Ameland

En meer artikelen over Ameland, museumnieuws en activiteiten van stichting ‘De Ouwe Pôlle’.

De Pôllepraat is het donateursblad van de cultuurhistorische 'De Ouwe Pôlle'. Deze stichting bestaat sinds 1957 en heeft drie musea op Ameland: Museum Sorgdrager, Museum Swartwoude en het Bunkermuseum. Donateurs ontvangen drie keer per jaar de Pôllepraat met prachtige verhalen over het eiland en de bewoners. De Pôllepraat is voor 5 euro verkrijgbaar bij boekhandel Van den Brink in Nes, De Hoge Stoep in Hollum en bij de musea Sorgdrager en Swartwoude. 

<<< Vanaf 12,50 ontvangt u drie keer per jaar de Pôllepraat en steunt u onze stichting. Meld u nu aan! >>>