Gebrandschilderde ramen van de hervormde kerk in Hollum uit 1679

In 1679 werd voor de pas herbouwde kerk in Hollum 36 gebrandschilderde ramen gemaakt. De hervormde gemeente van drie dorpen Hollum, Ballum en Nes schonken elk 12 ramen met daarop de namen van de bestuurders van elk dorp. Elk dorp had in die tijd 2 volmachten, 2 burgemeesters en een vroedschap van 8 personen. De volmachten en burgemeester voerden het dagelijks bestuur uit. Alleen bij bijzondere gevallen kwam het voltallige 12-koppige dorpsbestuur bijeen. 

 

De meeste ramen doorstonden de "Tweede Beeldenstorm" tijdens de Franse bezetting van 1795-1813. De Fransen en patriotten verafschuwden alle beeltenissen die aan de wereldlijke macht van edelen herinnerden. Onder het mom van egalité werden op Ameland o.a. de wapens van de familie Oranje-Nassau en de Van Cammingha's verwijderd. De gebrandschilderde ramen in de hervormde kerk te Hollum werden gelukkig bespaard. Hoewel enkele raampjes of ruitjes door vandalisme in de afgelopen eeuwen kapot zijn gegaan, mag het een wonder heten dat de meeste raampjes in goede staat bleven. Op de ramen stonden namelijk geen familiewapens maar een scheepje en een huismerk als helmteken. Zo werden ze niet door de Fransen als werelds gezien.

 

In de jaren 1880 was de kerk, na 200 jaar, behoorlijk in verval geraakt en nodig aan een opknapbeurt toe. Daarop besloot de kerkenraad, die krap bij kas zat, de gebrandschilderde ramen van de hervormde kerk te verkopen. De ruitjes werden uit hun lood gehaald en verkocht aan een antiquair. Van de opbrengst werd de hervormde kerk gerestaureerd. Een tijdlang werd niets van de raampjes vernomen. Totdat in de jaren 1990 er zes gebrandschilderde ramen bij het Scheepvaartmuseum in Amsterdam opdoken. Ook was er eentje in het bezit van een antiquair. Aangezien deze ramen niet door de hervormde gemeente gekocht konden worden, besloot het toenmalige kerkbestuur 6 ramen bij broeder Aquino van Dijck in Wolvega te laten reconstrueren. Nu hangen deze 6 replica's al bijna 20 jaar in de hervormde kerk. Bekijk de replica's in dit filmpje en een origineel raam uit 1679 (!):

 

Bij de verkoop van de ramen eind negentiende eeuw bleken de ruitjes van de ramen verkeerd in elkaar gezet te zijn. Daardoor zijn de onderschriften met de namen van de 36 bestuursleden verkeerd geplaatst. Ook de andere ruitjes zitten op de verkeerde plek. Een raam kan de ruitjes van drie andere ramen bevatten.

 

In 2012 werd er voor De Sneuper onderzoek naar de gebrandschilderde ramen gedaan. Dankzij de hulp van experts zijn vijf nieuwe gebrandschilderde ramen "ontdekt". Van de 36 oorspronkelijk gebrandschilderde ramen weten we nu hoe er dertien ramen uitzien. Ook kan op basis van deze ramen, waar de ruitjes van andere ramen in zitten, negentien gereconstrueerde namen van de bestuurders gemaakt worden. Zo hebben we de helft van de namen van het eilandbestuur kunnen achterhalen. 

 

De hoop is dat in de toekomst meer originele raampjes ontdekt zullen worden. Daarbij is de toenemende digitalisering een positieve ontwikkeling!

Free Tours op Ameland - Ontdek het eiland met een rondleiding door Hollum en NesStichting Amelander Musea organiseert Free Tours in Hollum en Nes. Deze openbare rondleidingen zijn de leukste introductie tot de cultuurhistorie van Ameland.

Op pad met een echte Ameland kenner, die de deelnemers trakteert op boeiende verhalen en bijzondere weetjes over Ameland tijdens een bijzondere wandeling door het dorp Hollum of het dorp Nes.

Het betreft een Free Tour waarbij de deelnemers achteraf zelf bepalen wat ze er voor over hebben en betalen dit aan de gids.

Wanneer: De maand juli.

Elke dinsdag om 13.00 en 15.00 uur in Hollum en elke woensdag om 13.00 en 15.00 uur in Nes.
In Hollum is de start bij Museum Sorgdrager en in Nes bij de Clemenskerk. 

Vrienden worden van stichting 'De Ouwe Pôlle'

Steun onze stichting 'De Ouwe Pôlle' als vriend. Vanaf 18,50 euro ontvangt u 3 x per jaar het blad 'De Pôllepraat' en steunt u onze activiteiten en musea! Met uw bijdrage maken we ons sterk voor de Amelander cultuurhistorie en erfgoed!

Meer van de Ouwe Pôlle:

NIEUW: Een extra dikke Pôllepraat over de bevrijding van Ameland in 1945!

In Nederland vieren we op 5 mei Bevrijdingsdag. Dit jaar is het 75 jaar geleden dat Nederland werd bevrijd. Wist u dat de Pôllepraat over de bevrijding van AmelandWaddeneilanden veel later zijn bevrijd? Ameland pas op 3 juni 1945. De Pôllepraat van juni 2020 is een themanummer over de bevrijding van Ameland. Waarom duurde de bevrijding zolang? En hoe verliep die op het eiland? En hoe kijken de oudere Amelanders hierop terug? In dit extra dikke nummer worden die vragen beantwoord aan de hand van bijzondere verhalen:

  • Het zeemansleven van Harmen Wijnberg
  • De belevenissen van verzetsstrijder dominee Jansen uit Ballum
  • Een kroniek van de bevrijding (volg de bevrijding van Ameland van dag tot dag)
  • Interviews met Amelanders over de oorlog en de bevrijding
  • Tientallen unieke foto’s van de oorlog en bevrijding op Ameland

En meer artikelen over Ameland, museumnieuws en activiteiten van stichting ‘De Ouwe Pôlle’.

De Pôllepraat is het donateursblad van de cultuurhistorische 'De Ouwe Pôlle'. Deze stichting bestaat sinds 1957 en heeft drie musea op Ameland: Museum Sorgdrager, Museum Swartwoude en het Bunkermuseum. Donateurs ontvangen drie keer per jaar de Pôllepraat met prachtige verhalen over het eiland en de bewoners. De Pôllepraat is voor 5 euro verkrijgbaar bij boekhandel Van den Brink in Nes, De Hoge Stoep in Hollum en bij de musea Sorgdrager en Swartwoude. 

<<< Vanaf 12,50 ontvangt u drie keer per jaar de Pôllepraat en steunt u onze stichting. Meld u nu aan! >>>