Toren van Ballum

De toren van Ballum is gebouwd in 1755 ter vervanging van de oude houten klokkenstoel. Dorpstorens diende met name als ophanging voor luidklokken waarmee men de bevolking kon waarschuwen bij gevaar maar ook om de tijd aan te geven. De toren van Ballum is enkel en alleen voor dit doel gebouwd. Immers de huidige kerk achter de toren is pas veel later gebouwd, n.l. in 1832, toen het kerkje op de begraafplaats was gesloopt. De klok die nu in de toren hangt is na de Tweede Wereldoorlog aangebracht omdat de Duitsers de oude klok eruit hadden gehaald. De oude klok was gedateerd in 1784, op deze klok stond waarschijnlijk het wapen van stadhouder Willem V, dat in de Franse tijd 1810/1813 van de klok werd verwijderd, zoals ook andere teken aan de feodale periode werden verwijderd.  

In ieder geval de tekst              ‘Cristiaen en Jan Seest, Amstelodami Anno 1784 me fecit’.

                                              

De klok die nu in de toren hangt is aangebracht in 1949 en heeft een gewicht van 300 kg. En een diameter van 77 cm. Op de klok staat de volgende tekst:

            VAN BERGEN,     CONCORDIAE RES PARVAE CRESCUNT VAN BERGEN M.E.

            FECIT ANNO DOMINI   MCMXLIX  BURGEMEESTER R. WALDA

WETHOUDERS J.E.DE VRIES EN J.J. VAN DER LAAG.

Aan de andere zijde van de klok staat het opschrift:

            19  HEILIGERLEE  ‘49

            DEEZ TOREN RAAKTE ZONDER ZIEL TOEN T’DUITS GEWELD HEM OVERVIEL

            MAAR  WEET  ALS  IK MIJN STEM LAAT HOREN   

UIT NOESTE VLIJT WERD IK GEBOREN.

 

Zoals vermeld werd de toren in 1755 gebouwd ter vervanging van een houten klokkenstoel, op 14 juni 1755 werd de houten klokkenstoel afgebroken. Daarna werd er een stenen toren gebouwd met daaraan een vast schavot met stenen trap en een geselpaal op het plein aan de toren verbonden. 

 

Boven de gemetselde boog boven de toegangsdeur was  het wapen van prins Willem V, in wit Bremer zandsteen in gemetseld. Deze steen was gemaakt door de Haagse steenhouwer Jan Oosthout. Het wapen in de steen werd er in de Franse tijd afgeslagen. In de boog boven de deur is een steen aangebracht met de tekst:

            VOLMAGT IAN TIALLES EN KLAAS BROERS

            BURGEMEESTER IAN PYTTERS 1755.

Waarschijnlijk is deze steen later in de boog geplaatst en kan hij in eerste instantie ergens anders in de toren geplaatst zijn geweest. Boven de deur heeft m.i. eerst een toograampje gezeten.

 

In 1870 werd de toren met twee en een halve meter verhoogd in opdracht van de gemeente Ameland. Aannemer was Kornelis Mosterman uit Nes, voor een bedrag van fl. 824,-

 

In 1979 was de toren erg slecht de klokkenstoel in de toren was geheel verrot en het metselwerk van de toren verkeerde ook in slechtte staat. Er is door Douwe de Boer een restauratieplan gemaakt en met subsidie van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg werd de toren door Aannemer Faber uit Hollum gerestaureerd.

           

Naast de toren stond weleer de geselpaal en de schandpaal. De geselpaal werd gebruikt om iemand te geselen en aan de schandpaal werd iemand ten schande gezet die een overtreding had begaan. Op de geselpaal heeft de volgende Latijnse spreuk gestaan;

            Oderunt peccare boni virtutis amoreSchand- en geselpaal in Ballum op Ameland

            Oderunt peccare mali formidine poenae.

In het Nederlands vertaalt:

                Haat de zonde, liefde voor de deugd

                Haat de zonde van angst voor straf.

 

Op de afbeelding rechts is de schand- en geselpaal naast de toren te zien.

Free Tours op Ameland - Ontdek het eiland met een rondleiding door Hollum en NesStichting Amelander Musea organiseert Free Tours in Hollum en Nes. Deze openbare rondleidingen zijn de leukste introductie tot de cultuurhistorie van Ameland.

Op pad met een echte Ameland kenner, die de deelnemers trakteert op boeiende verhalen en bijzondere weetjes over Ameland tijdens een bijzondere wandeling door het dorp Hollum of het dorp Nes.

Het betreft een Free Tour waarbij de deelnemers achteraf zelf bepalen wat ze er voor over hebben en betalen dit aan de gids.

Wanneer: De maand juli.

Elke dinsdag om 13.00 en 15.00 uur in Hollum en elke woensdag om 13.00 en 15.00 uur in Nes.
In Hollum is de start bij Museum Sorgdrager en in Nes bij de Clemenskerk. 

Vrienden worden van stichting 'De Ouwe Pôlle'

Steun onze stichting 'De Ouwe Pôlle' als vriend. Vanaf 18,50 euro ontvangt u 3 x per jaar het blad 'De Pôllepraat' en steunt u onze activiteiten en musea! Met uw bijdrage maken we ons sterk voor de Amelander cultuurhistorie en erfgoed!

Meer van de Ouwe Pôlle:

NIEUW: Een extra dikke Pôllepraat over de bevrijding van Ameland in 1945!

In Nederland vieren we op 5 mei Bevrijdingsdag. Dit jaar is het 75 jaar geleden dat Nederland werd bevrijd. Wist u dat de Pôllepraat over de bevrijding van AmelandWaddeneilanden veel later zijn bevrijd? Ameland pas op 3 juni 1945. De Pôllepraat van juni 2020 is een themanummer over de bevrijding van Ameland. Waarom duurde de bevrijding zolang? En hoe verliep die op het eiland? En hoe kijken de oudere Amelanders hierop terug? In dit extra dikke nummer worden die vragen beantwoord aan de hand van bijzondere verhalen:

  • Het zeemansleven van Harmen Wijnberg
  • De belevenissen van verzetsstrijder dominee Jansen uit Ballum
  • Een kroniek van de bevrijding (volg de bevrijding van Ameland van dag tot dag)
  • Interviews met Amelanders over de oorlog en de bevrijding
  • Tientallen unieke foto’s van de oorlog en bevrijding op Ameland

En meer artikelen over Ameland, museumnieuws en activiteiten van stichting ‘De Ouwe Pôlle’.

De Pôllepraat is het donateursblad van de cultuurhistorische 'De Ouwe Pôlle'. Deze stichting bestaat sinds 1957 en heeft drie musea op Ameland: Museum Sorgdrager, Museum Swartwoude en het Bunkermuseum. Donateurs ontvangen drie keer per jaar de Pôllepraat met prachtige verhalen over het eiland en de bewoners. De Pôllepraat is voor 5 euro verkrijgbaar bij boekhandel Van den Brink in Nes, De Hoge Stoep in Hollum en bij de musea Sorgdrager en Swartwoude. 

<<< Vanaf 12,50 ontvangt u drie keer per jaar de Pôllepraat en steunt u onze stichting. Meld u nu aan! >>>