Doopsgezinde vermaning in Hollum

Even voorbij de voormalige oude pastorie staat rechts aan de Herenweg de Vermaning van de Doopsgezinde gemeente van Hollum. Deze kerk werd in 1867 gebouwd voor een bedrag van ƒ 10.747,32. De toenmalige predikant K.S. Gorter, die zijn sporen hier wel heeft nagelaten, heeft de eerste steen van dit gebouw gelegd.

 

Eenvoudig kerkgebouw

Hier hebben we evenals in Ballum, ook weer te maken met een eenvoudig kerkgebouw, al moet gezegd worden dat de uitvoering toch duidelijk wat rijker is. Aan de buitenzijde herkennen we een aantal ‘romaniserende’ karaktertrekken. Zo zien we dat muren geleed zijn doordat er lisenen (verticale vooruitspringende muurgedeelten) zijn aangebracht, met in de spaarvelden (het inspringende gedeelte) rondboogvensters. Vooral de voorgevel heeft een fraaie geleding, met lisenen en rondboogfriezen, wat nog geaccentueerd wordt door het gebruik van verschillende kleuren.

 

Interieur

Ook het interieur is wat rijker in vergelijking met het kerkje in Ballum. Op de noordmuur zien we een forse kathederkansel, met daarboven een mooi pijporgel. Vóór de kansel een flinke liturgische ruimte, die onder meer voor de doopplechtigheid wordt gebruikt. Opmerkelijk is ook de versiering in het klankbord van de kansel en de imitatie-marmeren voet.

 

Jan Jacobsvolk

Deze kerk verving in 1867 de Vermaning van het voormalige Jan Jacobsvolk. De Hollumer Jan Jacobsgemeente heeft het langst bestaan in Nederland. Pas in 1854, met Pinksteren, voltrok zich, mede onder invloed van de al eerder genoemde ds. Gorter, de eenwording van het Jan Jacobsvolk met de Waterlandse gemeente( zie bij Gereformeerde kerk).

 

Dopers op Ameland

Al vanaf het begin was de Doopsgezinde gemeente van Hollum de grootste van het eiland. Hierbij moet worden aangetekend dat de Dopers op Ameland überhaupt tot aan het begin van de 19e eeuw een grote groep vormden, dit in tegenstelling tot de situatie elders in den lande. Werden de Dopers elders vervolgd, op Ameland heerste vanaf de 17e eeuw een relatief grote godsdienstvrijheid. De burgerlijke ambten stonden bijvoorbeeld open voor alle eilandbewoners.

 

Kleine groep

Tot aan het begin van de 19e eeuw was dus een aanzienlijk deel van de bevolking Doopsgezind. In de eerste helft van diezelfde 19e eeuw neemt het ledental echter met de helft af en ook heden ten dage vormt de Doopsgezinde gemeenschap een kleine groep, zo’n 10 procent van de bevolking. Ook in Hollum.

 

Gesalarieerde predikant

Waren er tot 1854 dus twee Doopsgezinde gemeenten, het Jan Jacobsvolk met hun Vermaning uit 1708-1709 en de Waterlanders met hun Blauwe schuur (zo ook in Harlingen) aan de Tussendijken. Afgezien van het verschil tussen orthodox en vrijzinnig was er nog een opvallend verschil tussen deze beide groepen. Sinds 1761 maakten de Waterlanders gebruik van gesalarieerde predikanten die bovendien gestudeerd hadden. Het Jan Jacobsvolk daarentegen hield vast aan het oude principe van ongesalarieerde lekenvoorgangers. Hierin kwam verandering met de komst van de jonge ds. Gorter die wel gestudeerd had en die er dan ook in slaagde beide groepen te verenigen, hetgeen in 1815 nog mislukt was.

Uit: Rij d’r eens langs! Reisgids langs Amelander Kerken en Zerken door J.H. Strubbe

Free Tours op Ameland - Ontdek het eiland met een rondleiding door Hollum en NesStichting Amelander Musea organiseert Free Tours in Hollum en Nes. Deze openbare rondleidingen zijn de leukste introductie tot de cultuurhistorie van Ameland.

Op pad met een echte Ameland kenner, die de deelnemers trakteert op boeiende verhalen en bijzondere weetjes over Ameland tijdens een bijzondere wandeling door het dorp Hollum of het dorp Nes.

Het betreft een Free Tour waarbij de deelnemers achteraf zelf bepalen wat ze er voor over hebben en betalen dit aan de gids.

Wanneer: De maand juli.

Elke dinsdag om 13.00 en 15.00 uur in Hollum en elke woensdag om 13.00 en 15.00 uur in Nes.
In Hollum is de start bij Museum Sorgdrager en in Nes bij de Clemenskerk. 

Vrienden worden van stichting 'De Ouwe Pôlle'

Steun onze stichting 'De Ouwe Pôlle' als vriend. Vanaf 18,50 euro ontvangt u 3 x per jaar het blad 'De Pôllepraat' en steunt u onze activiteiten en musea! Met uw bijdrage maken we ons sterk voor de Amelander cultuurhistorie en erfgoed!

Meer van de Ouwe Pôlle:

NIEUW: Een extra dikke Pôllepraat over de bevrijding van Ameland in 1945!

In Nederland vieren we op 5 mei Bevrijdingsdag. Dit jaar is het 75 jaar geleden dat Nederland werd bevrijd. Wist u dat de Pôllepraat over de bevrijding van AmelandWaddeneilanden veel later zijn bevrijd? Ameland pas op 3 juni 1945. De Pôllepraat van juni 2020 is een themanummer over de bevrijding van Ameland. Waarom duurde de bevrijding zolang? En hoe verliep die op het eiland? En hoe kijken de oudere Amelanders hierop terug? In dit extra dikke nummer worden die vragen beantwoord aan de hand van bijzondere verhalen:

  • Het zeemansleven van Harmen Wijnberg
  • De belevenissen van verzetsstrijder dominee Jansen uit Ballum
  • Een kroniek van de bevrijding (volg de bevrijding van Ameland van dag tot dag)
  • Interviews met Amelanders over de oorlog en de bevrijding
  • Tientallen unieke foto’s van de oorlog en bevrijding op Ameland

En meer artikelen over Ameland, museumnieuws en activiteiten van stichting ‘De Ouwe Pôlle’.

De Pôllepraat is het donateursblad van de cultuurhistorische 'De Ouwe Pôlle'. Deze stichting bestaat sinds 1957 en heeft drie musea op Ameland: Museum Sorgdrager, Museum Swartwoude en het Bunkermuseum. Donateurs ontvangen drie keer per jaar de Pôllepraat met prachtige verhalen over het eiland en de bewoners. De Pôllepraat is voor 5 euro verkrijgbaar bij boekhandel Van den Brink in Nes, De Hoge Stoep in Hollum en bij de musea Sorgdrager en Swartwoude. 

<<< Vanaf 12,50 ontvangt u drie keer per jaar de Pôllepraat en steunt u onze stichting. Meld u nu aan! >>>