Kippenhouderij op Ameland, en hoe het verder ging

In de agrarische geschiedenis zie je dat er van oudsher kippen gehouden werden. Al stelde dat niet altijd veel voor. Toch was het houden van kippen vaak een waardevolle aanvulling op het verder karige bestaan op het eiland. Al was het alleen maar om  de noodzakelijke behoefte aan de voedzame eiwitten die de kippen opleveren. Mijn oma Gerbentje de Jong-Kooiker vertelde wel het verhaal over haar oom Sjapes Dirk (Kooiker). In zijn huishouding was het zo'n grote armoede  dat zijn vrouw Duifje 's morgens eerst stond te wachten tot de kippen hun eieren hadden gelegd alvorens ze deze eieren, in het winkeltje van Willem Dieters aan de Strandweg in Buren,  kon ruilen voor wat suiker. Dat speelde zo rond 1895.

De hoeder, boer en strandjutter Sjapes Dirk (1859-1942) op zijn erf waar de kippen omscharrelen. 1938.

De 85-jarige oud-Buremer Gerben de Jong vertelde me over de 12 kippen die ze thuis hadden. Zijn broer Antoon kon de kippen hypnotiseren en stil laten zitten op hun stokken.  Hij was het ook die de kippen slachtte als ze van de leg waren. Even de bijl erbij en de kop op de paal en klaar. Oude Bep plukte de veren en "sînsde de hin" met een vlam van de petroleumlamp. Als ze mosselen van het wad hadden gehaald, werden de schelpen altijd stuk geslagen en gingen in het kippenhok. Moeder was in die tijd vrijwel jaarlijks zwanger en had dus ook al die tijd borstvoeding te geven. Voor haar waren er veel eieren nodig om op kracht te blijven. De eieren werden geklopt, er werd wat koffie en suiker bij gedaan voor de smaak en dat dronk ze op.

loslopende kippen op Ameland

Omstreeks 1850 werden er 1000 kippen en 100 eenden geteld. In 1956 toen de landbouw door verkaveling en landbouwcursussen een nieuw elan kreeg waren er 5300 stuks pluimvee.

In 1922 werd de ABTB opgericht. De Aartsdiocesanen Boeren en Tuinders Bond was een katholieke landbouworganisatie zoals er ook een Christelijke( CBTB ) en een Algemene ( Friese Maatschappij van Landbouw) was.  De ABTB richtte een speciale pluimvee afdeling op waarvoor al snel 22 leden zich aanmeldden. Het eerste verzameladres voor de eieren, waar ze ook gestempeld werden, was bij P.D. Molenaar.

Aantal Hoenders in 1947                   1953    
Hollum                         114                       85
Ballum                            17                       39           
Nes                                586                    822 plus 650 kuikens
Buren                            131                    144
Er waren in 1947 toen drie personen die een behoorlijke hoenderstapel hadden van een paar 100 stuks. Verder had iedere boer enige kippen op de boerderij maar nergens meer dan 25 stuks.  Aldus Cyp de Jong in zijn Boerenstand op Ameland (1948).

Het aantal kippen in 1955 was 2750. Vooral in het zomerseizoen konden er veel meer eieren worden verkocht dan de productie voor de veeverbetering bedroeg. Voor vooral kleine bedrijven was uitbreiding in de kippen wel aantrekkelijk. De Streekverbeteringscommissie heeft ter bevordering van de kippenhouderij een viertal kippenhokken geplaatst met een premie van het Streekplan. Het is vooral het Oosteind van het eiland waar de pluimveehouderij is uitgebreid en zo waren op 1 mei 1962 in totaal 7050 kippen op Ameland.
Uit mei-telling overzichten blijkt dat landelijk gezien 1959 zijn hoogtepunt had. Het aantal kippen was in 1964 met 25% gedaald. De opbrengstprijs lag toen op f 9,22 per 100 eieren terwijl de kostprijs lag op 12,1 cent. Per bedrijf lagen de resultaten zeer verschillend wat vooral te maken had met het vakmanschap van de boer. Gemiddeld werd er in Nederland 1650 kippen per bedrijf gehouden. De eierconsumptie lag op 225 per persoon per jaar.

Kippenhouderij op Ameland, en hoe het verder ging

De Hinnehokken van Jan Bloem

Aan wat nu het Bramerpad is, naast de Paasduin en tegenover de Kardinaal de Jongschool, had Jan Bloem zijn kippenhokken. Deze gebouwen waren gemaakt door Hendrik Mosterman, vader van o.a. Andre Mosterman, en opa van Froukje, Carla en Aukje. Jan Bloem haalde elke dag een emmer vol eieren bij zijn kippen op. De laatste jaren gebruikte Jan Bloem de "hinnehokken" in de wintermaanden voor de opslag van tenthuisjes. Zo rond 1970 kocht mijn vader de kippenhokken van Jan Bloem. Hij betaalde daar 5000,- gulden voor.  Hij heeft echter daar nooit kippen gehouden.  

 

Opmerkingen? Mail ons!

Heeft u een vraag, correctie of een reactie? Vul de onderstaande velden in en klik op 'verzenden'.

Volg Amelander Historie:

Facebook

Twitter

Instagram

Ontvang de digitale Amelander Historie Krant

✔Iedere maand onze verhalen, foto's en boeken per mail ✔ Na bevestiging ontvangt u een e-book over Ameland ✔Afmelden kan altijd en is eenvoudig ✔Het is 100% gratis en u zit nergens aan vast ✔ Ruim 2.000 mensen gingen u voor!