De Lerwick-hondjes

Het rijke zeemansleven van Ameland valt direct op in de karakteristieke dorpjes op het eiland met zijn commandeurswoningen e.d. Het vertelt het verhaal van eeuwen geleden over de walvisvaart, VOC , de visserij enz . Jan de Zeeman kwam dan ook in een allerlei havens die de Zeven Zeeën maar te bieden hadden. Soms was hij lang van huis en deed hij weer een haven aan. Het anker werd dan uitgeworpen waarbij er tijd werd vrijgemaakt om de meisjes van lichte zeden te bezoeken...

Op Ameland stonden de schoorsteenmantelhondjes van aardewerk bekend als "Lerwick-hondjes", vernoemd naar de hoofdplaats van de Shetland Eilanden. Niet alleen in het graafschap "Staffordshire" waren talloze aardewerkfabriekjes maar ook in havensteden als Newcastle, London en het noorderlijker gelegen Engelse Sunderland waren pottenbakkerijen gevestigd die aardewerk maakten. Met name in deze havensteden werd dit speciaal voor de zeelieden gedaan. Er waren zo'n 200 zeilloggers uit Holland die regelmatig de Schotse Shetland Eilanden aandeden. Ook Friese vissers waren rond 1900 regelmatige bezoekers van de Shetlands waar ze onder andere hun schepen bevoorraadden met eten en drinkwater en voor hun vrouwen dan deze stenen hondjes als souvenir meenamen. Hondjes uit deze regio's werden ook wel "schippershondjes" genoemd. 

Sommige hondjes zijn van porselein maar de meeste zijn van aardewerk gemaakt. De mallen bestonden vaak uit twee helften, een voorkant en een achterkant. Wanneer het een model betrof met bijvoorbeeld losse poten dan waren er meerder mallen nodig. Bij veel exemplaren is de naad nog te zien die over het midden van het hoofd en de oren loopt. De delen werden met een beetje van dezelfde klei aan elkaar geplakt. Bij de betere stellen werd de naad onzichtbaar weggewerkt.

Op de waddeneilanden en in Noord-Duitsland gaan verhalen de ronde dat de meisjes van lichte zeden uit de havensteden, de hondjes verkochten aan de vissers als dekmantel voor hun bewezen diensten. Op deze manier hadden de stoere zeelieden een “geldige reden” om bij de dame in kwestie op bezoek te gaan. Zo zouden ze ook als seinhond van de meisjes van lichte zeden hebben gediend. Wanneer de hondjes naar binnen keken, had mevrouw mannelijk gezelschap en stonden de hondjes naar buiten gedraaid, dan was ze vrij.

Voor de zeeman van Ameland was het dus ook duidelijk waar zijn laatste knaken aan werden uitgegeven… Door de jaren heen kunnen we wel vermelden dat dit een vast patroon in de Amelander huiskamer werd en daarmee een trofee van de zeeman én een onbekende souvenier van zijn andere vrouw. Het eiland Ameland en de scheepvaart zijn door de eeuwen heen onlosmakelijk met elkaar verbonden geweest en wellicht zal dat tot in lengte van dagen zo blijven.

 

 

VRIENDEN WORDEN

Word vriend van Amelander Historie! U ontvangt iedere maand onze historiekrant en krijgt een gratis e-book cadeau! 
 
 

Free Tours op Ameland - Ontdek het eiland met een rondleiding door Hollum en NesStichting Amelander Musea organiseert Free Tours in Hollum en Nes. Deze openbare rondleidingen zijn de leukste introductie tot de cultuurhistorie van Ameland.

Op pad met een echte Ameland kenner, die de deelnemers trakteert op boeiende verhalen en bijzondere weetjes over Ameland tijdens een bijzondere wandeling door het dorp Hollum of het dorp Nes.

Het betreft een Free Tour waarbij de deelnemers achteraf zelf bepalen wat ze er voor over hebben en betalen dit aan de gids.

Wanneer: De maand juli.

Elke dinsdag om 13.00 en 15.00 uur in Hollum en elke woensdag om 13.00 en 15.00 uur in Nes.
In Hollum is de start bij Museum Sorgdrager en in Nes bij de Clemenskerk. 

Vrienden worden van stichting 'De Ouwe Pôlle'

Steun onze stichting 'De Ouwe Pôlle' als vriend. Vanaf 18,50 euro ontvangt u 3 x per jaar het blad 'De Pôllepraat' en steunt u onze activiteiten en musea! Met uw bijdrage maken we ons sterk voor de Amelander cultuurhistorie en erfgoed!

Meer van de Ouwe Pôlle:

NIEUW: Een extra dikke Pôllepraat over de bevrijding van Ameland in 1945!

In Nederland vieren we op 5 mei Bevrijdingsdag. Dit jaar is het 75 jaar geleden dat Nederland werd bevrijd. Wist u dat de Pôllepraat over de bevrijding van AmelandWaddeneilanden veel later zijn bevrijd? Ameland pas op 3 juni 1945. De Pôllepraat van juni 2020 is een themanummer over de bevrijding van Ameland. Waarom duurde de bevrijding zolang? En hoe verliep die op het eiland? En hoe kijken de oudere Amelanders hierop terug? In dit extra dikke nummer worden die vragen beantwoord aan de hand van bijzondere verhalen:

  • Het zeemansleven van Harmen Wijnberg
  • De belevenissen van verzetsstrijder dominee Jansen uit Ballum
  • Een kroniek van de bevrijding (volg de bevrijding van Ameland van dag tot dag)
  • Interviews met Amelanders over de oorlog en de bevrijding
  • Tientallen unieke foto’s van de oorlog en bevrijding op Ameland

En meer artikelen over Ameland, museumnieuws en activiteiten van stichting ‘De Ouwe Pôlle’.

De Pôllepraat is het donateursblad van de cultuurhistorische 'De Ouwe Pôlle'. Deze stichting bestaat sinds 1957 en heeft drie musea op Ameland: Museum Sorgdrager, Museum Swartwoude en het Bunkermuseum. Donateurs ontvangen drie keer per jaar de Pôllepraat met prachtige verhalen over het eiland en de bewoners. De Pôllepraat is voor 5 euro verkrijgbaar bij boekhandel Van den Brink in Nes, De Hoge Stoep in Hollum en bij de musea Sorgdrager en Swartwoude. 

<<< Vanaf 12,50 ontvangt u drie keer per jaar de Pôllepraat en steunt u onze stichting. Meld u nu aan! >>>