De Amelander - René Stender

Ameland heeft iets speciaals. Dat zal vrijwel iedereen beamen. Het is een mooi eiland, maar er is meer. Iets dat bijna ongrijpbaar is. Dat word je al gewaar zodra je op het eiland aankomt. Een gevoel van thuiskomen dat voor een deel vanuit het eiland zelf lijkt te komen. Maar ook wordt bepaald door de Amelanders zelf. Die zijn anders en dat ligt blijkbaar in hun genen opgeslagen. Zoals Pieter Jan Borsch eens zei, “Al die Amelander familiestambomen zegt eigenlijk niets over je afkomst. Want iedereen op het eiland is, door de eeuwen heen, op de een of andere manier wel familie van elkaar”. Hij heeft ongetwijfeld gelijk. Maar wat maakt ze dan zo anders?

Het karakter, de humor? Hun houding, de manier van lopen en praten? De gemeenschapszin of het  rechtvaardigheidsgevoel, de behulpzaamheid naar vreemden (denk bijvoorbeeld aan de reddingsboot) of de eigen invulling van festiviteiten zoals Koningsdag en Sûnneklaas. Of ligt de oorsprong juist in de bijzondere positie van Ameland als Vrije Heerlijkheid voor ca. 400 jaar? Het is moeilijk aan te geven en vermoedelijk een combinatie van factoren waardoor de Amelander zich op de een of andere manier van anderen onderscheidt.

 

De vraag is, kunnen we het achterhalen?  Wat onderscheidt dan precies die Amelander? En daarvoor hebben wij uw hulp nodig. De verhalen, anekdotes, mythes en belevenissen van zowel de Amelander als de Amelandbezoeker. Om te kijken of daarmee dit “mysterie” is te ontrafelen. Of, dat kan natuurlijk ook, dat we het nog wat groter kunnen maken... Hetgeen ook wel weer bij Ameland zou passen.

 

Om direct een voorbeeld te geven, een van mijn belevenissen.

 

Gemeenschapszin: “een gevoel van verbondenheid met de medemensen of de gemeenschap waartoe men behoort”.

 

Als tiener vierde ik al mijn vakanties op Ameland. Met vrienden, maar ik had daarnaast ook verschillende vrienden onder de Amelander jeugd. Tent met doodskop van René Stender op Boomhiemke in HollumOnze tent, gemakkelijk te herkennen aan een doodshoofd, stond altijd vlak langs de weg op Boomhiemke in Hollum. Tot zover niets bijzonders, maar op een gegeven moment was er een stevige storm. Veel wind en regen en na een avond stappen lagen we in de tent nog even te luisteren naar het geluid van de regen en de wind, waarna we al snel in slaap vielen.

 

Totdat iemand aan mijn voeten begon te trekken. In de duisternis zag ik dat de tent open was gemaakt en een schim fluisterde dat ik stil moest zijn en me snel moest aankleden. Dat lukte zonder de anderen wakker te maken en buiten de tent stonden enkele van mijn Amelander vrienden ongeduldig in de regen op me te wachten. Zonder een woord te zeggen liepen we richting de duinen en vervolgens, volgens mij kris kras, door de duinen heen totdat we uiteindelijk op het strand aankwamen.

 

Er bleek een lading hout, waarschijnlijk van een overboord geslagen deklast, te zijn aangespoeld. Van die lange stevige en kletsnatte, ongeschaafde planken. Links en rechts zag ik anderen er al mee in de duinen verdwijnen. Een kwestie van aanpakken dus. Planken oprapen, op de schouder en dan de duinen in, waar ze in een duinpan werden neergelegd. Er werd weinig gesproken en vooral hard doorgewerkt. Binnen korte tijd was het strand weer schoon. Wat restte was een tevreden gevoel dat de vakantiegangers de volgende dag tenminste geen last zouden hebben van al dat vervelende hout.

Vermoeid maar voldaan sjokten we weer terug naar Boomhiemke. Ik werd bij mijn tent afgeleverd en vond mijn vrienden nog steeds in diepe slaap. Een voorbeeld dat ik maar al te graag volgde.

 

De volgende avond dat we in Hollum uitgingen werd werkelijk met geen woord over onze nachtelijk uitstapje gerept. Maar wel kregen mijn Tent op Boomhiemke van René Stendervrienden en ik her en der een gratis drankje toegeschoven. “Hier voor jullie”. Mijn vrienden, die er absoluut niets voor hadden behoeven te doen waren aangenaam verrast. Geweldig eiland, dat Ameland! Ik kon dat  alleen maar beamen. Zelfs toen ik dagen daarna nog steeds de splinters uit mijn handpalmen aan het peuteren was.

Welke idioot echter had besloten dat ik wel even kon meehelpen is mij nooit duidelijk geworden. Evenmin waarom ze mijn twee vrienden lekker lieten doorslapen. Waarschijnlijk omdat die er niet echt bij hoorden. En ik, mazzelpik, wel.

Wat er met al die planken is gebeurd, is eveneens in nevelen gehuld. Hoewel ik het duistere vermoeden heb dat er ergens in Hollum wel een mooi, stevig schuurtje of aanbouw van is verrezen.

 

Gemeenschapszin: Ook als het ten koste gaat van je nachtrust....

 

Door René Stender

 

OPROEP: Verhalen gezocht voor de reeks 'De Amelander...'

De redactie van Amelander Historie zoekt verhalen van Amelanders, oud-Amelanders en trouwe Amelandgangers die hun licht laten schijnen op de vragen: Wat maakt de Amelander, een Amelander? Wat kenschetst de Amelander? Wat voor invloed heeft het eiland op de Amelander? Welke verhalen, anekdotes en herinneringen roepen deze vragen bij u op? We zijn benieuwd! Stuur uw verhaal (en foto's) naar info@amelanderhistorie.nl

 

Tent op Boomhiemke in Hollum
 

VRIENDEN WORDEN

Word vriend van Amelander Historie! U ontvangt iedere maand onze historiekrant en krijgt een gratis e-book cadeau! 
 
 

Free Tours op Ameland - Ontdek het eiland met een rondleiding door Hollum en NesStichting Amelander Musea organiseert Free Tours in Hollum en Nes. Deze openbare rondleidingen zijn de leukste introductie tot de cultuurhistorie van Ameland.

Op pad met een echte Ameland kenner, die de deelnemers trakteert op boeiende verhalen en bijzondere weetjes over Ameland tijdens een bijzondere wandeling door het dorp Hollum of het dorp Nes.

Het betreft een Free Tour waarbij de deelnemers achteraf zelf bepalen wat ze er voor over hebben en betalen dit aan de gids.

Wanneer: De maand juli.

Elke dinsdag om 13.00 en 15.00 uur in Hollum en elke woensdag om 13.00 en 15.00 uur in Nes.
In Hollum is de start bij Museum Sorgdrager en in Nes bij de Clemenskerk. 

Vrienden worden van stichting 'De Ouwe Pôlle'

Steun onze stichting 'De Ouwe Pôlle' als vriend. Vanaf 18,50 euro ontvangt u 3 x per jaar het blad 'De Pôllepraat' en steunt u onze activiteiten en musea! Met uw bijdrage maken we ons sterk voor de Amelander cultuurhistorie en erfgoed!

Meer van de Ouwe Pôlle:

NIEUW: Een extra dikke Pôllepraat over de bevrijding van Ameland in 1945!

In Nederland vieren we op 5 mei Bevrijdingsdag. Dit jaar is het 75 jaar geleden dat Nederland werd bevrijd. Wist u dat de Pôllepraat over de bevrijding van AmelandWaddeneilanden veel later zijn bevrijd? Ameland pas op 3 juni 1945. De Pôllepraat van juni 2020 is een themanummer over de bevrijding van Ameland. Waarom duurde de bevrijding zolang? En hoe verliep die op het eiland? En hoe kijken de oudere Amelanders hierop terug? In dit extra dikke nummer worden die vragen beantwoord aan de hand van bijzondere verhalen:

  • Het zeemansleven van Harmen Wijnberg
  • De belevenissen van verzetsstrijder dominee Jansen uit Ballum
  • Een kroniek van de bevrijding (volg de bevrijding van Ameland van dag tot dag)
  • Interviews met Amelanders over de oorlog en de bevrijding
  • Tientallen unieke foto’s van de oorlog en bevrijding op Ameland

En meer artikelen over Ameland, museumnieuws en activiteiten van stichting ‘De Ouwe Pôlle’.

De Pôllepraat is het donateursblad van de cultuurhistorische 'De Ouwe Pôlle'. Deze stichting bestaat sinds 1957 en heeft drie musea op Ameland: Museum Sorgdrager, Museum Swartwoude en het Bunkermuseum. Donateurs ontvangen drie keer per jaar de Pôllepraat met prachtige verhalen over het eiland en de bewoners. De Pôllepraat is voor 5 euro verkrijgbaar bij boekhandel Van den Brink in Nes, De Hoge Stoep in Hollum en bij de musea Sorgdrager en Swartwoude. 

<<< Vanaf 12,50 ontvangt u drie keer per jaar de Pôllepraat en steunt u onze stichting. Meld u nu aan! >>>